نووسینی: ئەحمەد ڕەجەب
لە هەواڵەوە بۆ هۆشیاری
تا ئێستا بیرت لەوە کردووەتەوە کە ئەگەر ڕاگەیاندنەکان نەبوونایە، چۆن لە ڕووداوەکانی دەوروبەرمان ئاگادار دەبووینەوە؟ چۆن لە هەواڵ و ڕووداوە گرنگەکانی جیهان دەگەیشتین، ڕاستییەکانمان لە ساختە جیا دەکردەوە و سەبارەت بە بابەتە گرنگەکانی کۆمەڵگە بڕیارمان دەدا؟
لەوانەیە لە یەکەم تێڕوانیندا، ڕاگەیاندن تەنیا ئامرازێک بۆ گەیاندنی هەواڵ بزانین؛ بەڵام ڕۆڵی ڕاگەیاندن زۆر لەوە فراوانترە.
ڕاگەیاندن یارمەتیمان دەدات جیهانی دەوروبەرمان باشتر بناسین، لە تێڕوانینە جیاوازەکان بگەین و بە هۆشیارییەکی زیاترەوە سەبارەت بە ژیانی تاکەکەسی و کۆمەڵایەتی بڕیار بدەین.
ئەمڕۆ ڕاگەیاندن بووەتە بەشێکی جیا‌نەکراوە لە ژیانی ڕۆژانەماندا. لە یەکەم هەواڵی بەیانی کە پێمان دەگات، تا بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان، ڕاپۆرتە هەواڵییەکان، پۆدکاستەکان و ئەو بابەتانەی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەیانبینین؛ هەر پەیامێک دەتوانێت کاریگەری لەسەر بیرکردنەوە، باوەڕ و بڕیارەکانمان هەبێت.
ڕاگەیاندن بە ڕەنگدانەوەی ڕووداوەکان، لێکۆڵینەوە لە کێشە کۆمەڵایەتییەکان و باسکردنی بابەتە کولتووری، ئابووری و سیاسییەکان، پەنجەرەیەک بەرەو جیهانی دەوروبەرمان دەکاتەوە و دەرفەتمان پێ دەدات لە سنووری ئەزموونی کەسیی خۆمان تێپەڕین.
بەڵام لەنێو ئەو زۆرییەی زانیاری کە هەموو ڕۆژێک بڵاو دەکرێتەوە، پرسیارێکی بنەڕەتی دێتە پێشەوە: ئایا هەموو ئەو زانیارییانەی دەگەنە دەستمان، بەڕاستی هۆشیارترمان دەکەن؟ ئایا دەتوانین متمانە بە هەر هەواڵێک بکەین و هەر پەیامێک بەبێ پشکنین قبوڵ بکەین؟
ئەم پرسیارانە گرنگیی ئاستی سوودی ڕاگەیاندن، بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە و بەرپرسیارێتیی ڕاگەیاندنەکان زیاتر دەخەنە ڕوو؛ چونکە بڵاوکردنەوەی زانیاریی نادروست، ساختە و هەواڵی ئاراستەکراو دەتوانێت لەجێی زیادکردنی هۆشیاری، ببێتە هۆی سەرلێشێواوی و دروستبوونی تێگەیشتنی هەڵە لە کۆمەڵگەدا.
لەو بارودۆخەدا، ڕاگەیاندنە بەرپرسیارەکان ئەرکیانە زانیاریی دروست و جێی متمانە بڵاو بکەنەوە، ڕاستییەکان بە وردی بپشکنن و بەرچاوڕۆشنی و تێگەیشتنی باشتر بۆ خوێنەر، بینەر و گوێگرەکانیان بڕەخسێنن. ڕاگەیاندن کاتێک دەتوانێت لە هۆشیارکردنەوەی کۆمەڵگەدا سەرکەوتوو بێت کە لەگەڵ گەیاندنی هەواڵ، گرنگی بە فێرکردن، شیکردنەوەی ڕووداوەکان، بەهێزکردنی گفتوگۆی کۆمەڵایەتی و ناساندنی ماف و بەرپرسیارێتییەکانی هاووڵاتییان بدات.
هۆشیارکردنەوەی کۆمەڵگە تەنیا بە مانای زانینی هەواڵەکان نییە؛ بەڵکو بریتییە لە توانای تێگەیشتن لە زانیاری، جیاکردنەوەی ڕاستی لە ساختە و بەکارهێنانی دروستی زانیاری بۆ بڕیاردان. بۆیە، ڕۆڵی ڕاگەیاندن لە هۆشیارکردنەوەدا تەنیا لە گەیاندنی هەواڵدا کورت نابێتەوە، بەڵکو لە دروستکردنی کۆمەڵگەیەکدا دەردەکەوێت کە تاکەکانی بە هۆشیاری بیر دەکەنەوە، بە بەرپرسیارییەوە بڕیار دەدەن و بەشداری لە پێشخستنی کۆمەڵگەکەیاندا دەکەن.
کۆمەڵگەیەکی هۆشیار بە زانیاریی دروست، بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە و ڕاگەیاندنێکی بەرپرسیار دروست دەبێت.
