عەلی باپیر، وەک سەرکردەیەکی دیاری ڕەوتی ئیسلامی سیاسی لە باشووری کوردستان و سەرۆکی کۆمەڵی دادگەریی کوردستان، یەکێکە لەو کەسایەتییە مشتومڕاوییانەی کە خاوەن ئەزموونێکی درێژخایەنە لە کایەی سەربازی، حزبی و فیکریدا. نووسینەوەی بیرەوەری و کتێبە مێژووییەکانی ئەو، هەمیشە دەنگدانەوەی گەورەیان دروست کردووە. نووسینی وتارێکی ڕەخنەیی لەسەر ئەم ئەزموونە، پێویستی بە جیاکردنەوەی واقیعە مێژووییەکان هەیە لەو گێڕانەوە زاتییانەی کە هەندێک جار بەرەو “شێواندنی مێژوو” یان ئاڕاستەکردنی بەپێی بەرژەوەندیی ئایدۆلۆژی دەچن.
یەکەم: ئەزموونی سیاسی و فیکری (کەڵەکەبوونی مێژوویی)
عەلی باپیر لە قۆناغە جیاوازەکانی بزووتنەوەی ئیسلامی و دواتر دامەزراندنی کۆمەڵی ئیسلامی (دادگەریی ئێستا)، خاوەن ئەزموونێکی دەوڵەمەندە. ئەو لە شاخەوە وەک فەرماندەیەکی سەربازی هاتووە و دواتر لە شاردا وەک کارەکتەرێکی سیاسی و پەرلەمانتار و نووسەر خۆی چەسپاندووە.
خاڵی ئەرێنی ئەزموونەکە: عەلی باپیر توانیویەتی گۆڕانکاری لە گوتاری توندی ئیسلامی حزبییەوە بەرەو گوتارێکی نەرمتر و فرە ڕەهەندتر (پاساوھێنانەوە بۆ دیموکراسی و بەشداریکردن لە پرۆسەی سیاسی) بکات. کتێبە زۆرەکانی گەواهی ئەوە دەدەن کە ئەو هەوڵی داوە پاشخانێکی فیکری بۆ شوێنکەوتووانی دروست بکات.
دووەم: شێواندنی مێژوو یان “خۆپیرۆزکردنی مێژوویی”؟
ڕەخنەی سەرەکی کە ئاڕاستەی عەلی باپیر دەکرێت لە نووسینەوەی مێژووی هاوچەرخی کوردستان و جووڵانەوەی ئیسلامیدا، لە چەند خاڵێکدا کورت دەبێتەوە:
ناوەندێتی خود (Egocentrism): لە زۆربەی گێڕانەوە مێژووییەکانیدا، عەلی باپیر وەک کارەکتەرە بێخەوشەکە، فریادڕەسەکە و خاوەن بڕیارە دروستەکە دەردەکەوێت. ئەم جۆرە لە نووسینەوە، مێژوو لە زانستێکی بابەتییەوە دەگۆڕێت بۆ “شەرعیەتدان بە خود” و پەراوێزخستنی هاوڕێ و نەیارەکانی.
خۆدزینەوە لە بەرپرسیارێتی قۆناغە تاریکەکان: مێژووی جووڵانەوەی ئیسلامی لە کوردستان پڕە لە شەڕی ناوخۆیی (بەتایبەت لەگەڵ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ساڵانی نەوەدەکاندا) و دروستبوونی گرووپە توندڕەوەکانی وەک (ئەنسارولئیسلام). لە گێڕانەوەکانی عەلی باپیردا، هەوڵێکی ڕوون هەیە بۆ بێبەریبوونی خۆی یان کەمکردنەوەی قەبارەی ئەو هەڵە مێژووییانەی کە زیانی گەورەیان بە دۆزی کورد و کۆمەڵگە گەیاند.
خوێندنەوەی ئایدۆلۆژی بۆ ڕووداوەکان: مێژوو لای ئەو لە فلتەری ئایدۆلۆژیای ئیسلامی سیاسییەوە دەپاڵێورێت. ڕووداوەکان لە جیاتی ئەوەی بەپێی بارودۆخی سیاسی، ئابووری و جیۆپۆلەتیکی ئەو سەردەمە شیکارییان بۆ بکرێت، زۆرجار وەک ململانێی “حەق و باتل” یان “ئیمان و کوفر” وێنا دەکرێن، ئەمەش شێواندنێکی گەورەی هۆکار و دەرئەنجامە ڕاستەقینەکانی مێژووە.
سێیەم: ململانێی نێوان “شایەتحاڵ” و “مێژوونووس“
عەلی باپیر کاتێک مێژوو دەنووسێتەوە، وەک شایەتحاڵێک دەینووسێتەوە نەک وەک مێژوونووسێکی بێلایەن. کێشەکە لێرەوە دەست پێدەکات؛ شایەتحاڵ مافی خۆیەتی تێڕوانینی خۆی هەبێت، بەڵام کاتێک ئەم تێڕوانینە تاکڕەهەندە وەک “حەقیقەتی ڕەها” دەرخواردی خوێنەر دەدرێت، دەبێتە هۆی شێواندنی مێژووی ڕاستەقینە بۆ نەوەکانی داهاتوو.
دەرئەنجام:
ئەزموونی عەلی باپیر وەک سەرکردەیەکی سیاسی ناتوانرێت نادیدە بگیرێت، بەڵام گێڕانەوەی ئەو بۆ مێژوو، گێڕانەوەیەکی ئاڕاستەکراوە و پێویستی بە فلتەرکردن و بەراوردکاری هەیە لەگەڵ سەرچاوە و بەڵگەنامە هاوچەرخەکانی تردا. مێژووی کوردستان شایەنی ئەوەیە بە دیدێکی ڕەخنەیی و زانستی بنووسرێتەوە، نەک وەک ئامرازێک بۆ پاساودانی هەڵەکانی ڕابردوو و پاراستنی پێگەی سیاسی ئێستا.
